Cushing

Hyperadrenocorticisme is een afwijking in het hormoonsysteem die voorkomt bij honden en katten vanaf middelbare leeftijd. Deze afwijking wordt meestal "de ziekte van Cushing" genoemd naar de neurochirurg die de afwijking voor het eerst beschreef bij mensen in 1932.

Ontstaan
Aan de onderkant van de hersenen bevindt zich een klein orgaantje. Dit orgaantje heet de hypofyse. De hypofyse produceert onder andere ACTH. De produktie wordt gestuurd door de hersenen en hormonen in het bloed. ACTH is een boodschapper voor de bijnieren. De bijnieren zijn twee kleine orgaantjes die zich, zoals de naam al aangeeft naast de nieren bevinden. Onder invloed van ACTH maken de bijnieren onder andere cortisol, ook wel stresshormoon genoemd. Cortisol zorgt ervoor dat het lichaam in opperste staat van paraatheid wordt gebracht. Heel het systeem is er dan op gericht om op korte termijn heel veel te kunnen presteren. Andere functies worden dan op een laag pitje gezet; dwz de aanmaak en het herstel van lichaamsweefsel wordt vertraagd maar er is veel brandstof in het bloed om alle spieren van voldoende energie te voorzien. Bij dieren met de Ziekte van Cushing ontspoort het systeem. Ondanks dat er geen sprake is van stress blijft het lichaam veel cortisol produceren. De overproduktie kan twee oorzaken hebben:

  • Een van de bijnieren produceert teveel omdat er een gezwel in zit.
  • Er zit een gezwel in de hypofyse die continu het boodschapperhormoon ACTH blijft produceren.

Verschijnselen
Een gedeelte van de verschijnselen kunt u al afleiden uit het bovenstaande verhaal; De bespiering neemt af, de huid is vaak dunner en er ontstaan kale plekken die vaak symmetrisch over het lichaam verdeeld zijn. De dieren hebben vaak een grote eetlust en terwijl ze erg mager aanvoelen hebben ze wel een dikke buik. Wat vaak als eerste opvalt is dat de dieren extreem veel drinken en plassen.

Diagnose
De ziekte is aan te tonen door de hoeveelheid stresshormoon in de urine te bepalen. Als de ziekte is aangetoond kan door een aanvullend onderzoek bepaald worden of de afwijking in de bijnier of de hypofyse zit.

Behandeling
Meestal zit de afwijking in de hypofyse. Er zijn drie manieren om uw dier dan te behandelen.

  • Trilostane: Met dit medicijn wordt de aanmaak van stresshormonen door de bijnier verlaagd. Het gebruik van dit medicijn moet op de juiste manier worden begeleid. Er kunnen zich namelijk complicaties voordoen wanneer dit op een onjuiste manier gebeurt. Deze medicatie zal levenslang moeten worden toegediend. Aan de hand van verder onderzoek zal de optimale dosering worden bepaald.
  • Chirurgie: De meest afdoende manier is het verwijderen van de hypofyse. Omdat dit orgaan zich op een moeilijk bereikbare plek bevindt is de ingreep erg gecompliceerd en wordt maar door een paar chirurgen in de hele wereld uitgevoerd. Ook op de Universiteit Utrecht wordt deze ingreep uitgevoerd met goed resultaat. De kosten zijn echter wel hoog.
  • Chemotherapie: Met chemotherapie wordt de bijnier geheel of gedeeltelijk uitgeschakeld. Als de bijnieren met een medicijn geheel wordt uitgeschakeld moet de patient de rest van zijn leven worden voorzien van de hormonen die normaal door de bijnier zelf worden geproduceerd. Als er sprake is van een gezwel in de bijnieren dan kan met behulp van een echo worden vastgesteld in welke bijnier deze tumor zich bevindt. Door het verwijderen van deze bijnier is de hond daarna over het algemeen volledig genezen.

Alternatief
Als we geen behandeling uitvoeren wordt het leven van uw huisdier steeds onaangenamer. Hij of zij wordt langzaamaan steeds slomer. Dat heeft niets met de leeftijd te maken maar met de afnemende kracht van de spieren en de steeds slechtere hart- en longfunctie. Soms krijgen ze ook last van suikerziekte. Veel dieren krijgen ook steeds meer huidproblemen omdat de weerstand van de huid tegen invloeden van buitenaf steeds slechter wordt. Er zijn wel medicijnen die de verschijnselen van de ziekte verminderen. Vaak heeft uw huisdier dan toch nog een dierwaardig leven voor een bepaalde periode.