Deel 13: Paard Bertus

Hoe het nou precies was gekomen kon hij zich niet meer herinneren. Misschien was hij gewoon lekker gaan liggen om uit te rusten, of misschien was hij ook wel gestruikeld. Feit was dat toen het 's morgens licht begon te worden hij zich amper meer kon bewegen, laat staan overeind komen. Urenlang had hij er gelegen en door de optrekkende kou van de grond waren zijn oude botten, spieren en gewrichten zo verstijfd dat hij wel verlamd leek. Hij deed een aantal halfslachtige pogingen maar gaf het toen uitgeput op. Het enige wat hij ermee bereikte was dat hij ervan begon te zweten waardoor hij het nog kouder kreeg. Er zat niets anders op dan af te wachten tot er hulp zou komen.

Bertus was een Fries paard. Hij was op de respektabele leeftijd van 36 jaar gekomen. Als je dan weet dat een paard van 20-25 jaar al een oud paard is dan begrijp je dat 36 jaar dus echt stok-oud is. Gedurende zijn lange leven had hij van alles beleefd en meegemaakt. Eens was hij een van de paarden van het vierspan van Tjeerd Veltstra en samen werden ze in Amerika wereldkampioen en wonnen vele internationale prijzen. Hij was een van de twee "achterpaarden", en dat zijn de harde werkers in het span. Die moeten de kracht leveren. Mooie tijden waren dat.

Na een aantal omzwervingen o.a. via Duitsland kwam Bertus uiteindelijk in Brouwhuis terecht. Hier was iemand met een groot hart voor paarden die hem een goede "oude dag" wilde bezorgen. Hij kreeg samen met een paar andere oudjes een mooi weiland, vlak langs de bosrand. Ook een prachtige open stal kwam er waar ze bij guur weer lekker in konden schuilen. Verschillende keren per dag zorgde hun baas ervoor dat er iemand kwam om ze te verzorgen. Vers drinkwater en goed voer, op tijd een hoefsmid en af en toe moest er een dierenarts komen. Zo ging het gedurende 18 jaren, en ondanks dat hij wat stram werd en last had van een slechte heup genoot hij van iedere dag. Tot vandaag; nu lag hij daar en kon zich amper meer bewegen. Hij voelde zich ellendig….

De telefoon in dierenkliniek "Brouwhuis" ging over. "Onze Bertus is gevallen en kan niet meer overeind komen. Kan er direkt een dierenarts komen?" Dierenartsassistente Han, die de telefoon had aangenomen vroeg of iemand het had zien gebeuren maar dat was niet het geval. " Kan het niet zijn dat hij ligt omdat hij koliek heeft" vroeg ze. Het antwoord wees daar niet echt op. Hij was niet aan het rollen en keek niet naar de buik. " Ik zal Geert onmiddellijk sturen" zei ze.

Als we een telefoontje krijgen over een paard dat niet opstaat gaat het vaak over een paard met koliek. Paarden kunnen hevige buikpijn hebben en reageren daar zeer heftig op, onder andere door zich te laten vallen. Ik checkte vlug of ik alles in de auto had voor een koliekbehandeling en ging op weg.

Al vanuit de verte zag ik de eens zo fiere Fries helemaal plat op zijn zijde liggen. Hij voelde zich nog te beroerd om zijn hoofd op te tillen. Dhr vd B., de eigenaar, en de twee vaste verzorgers hadden al een tijdlang van alles geprobeerd maar Bertus wilde niet opstaan. Mijn onderzoek leidde niet naar een duidelijke diagnose. Eigenlijk kon ik behoudens enkele kleine bevindingen geen lichamelijke oorzaak vinden. "Kan hij niet gestruikeld zijn?" vroeg Jan, een van de verzorgers van Bertus. Ik onderzocht zijn benen, maar alles funktioneerde normaal, en hij leek ook niet ergens pijn te hebben. Ook de temperatuur was normaal. Wel bleek hij met zijn rug in een glooiende kuil te liggen die ooit door het ploegen aan de rand van het weiland was ontstaan. Daar moesten we hem eigenlijk zien uit te krijgen.

Met vereende krachten rolden we Bertus in borst-buikligging, en probeerden hem overeind te krijgen. Zijn hoofd tilde hij op en zijn voorbenen gooide hij naar voren, maar dan lieten zijn krachten hem in de steek en rolde hij weer op zijn zij. 600 kg gewicht til je niet zomaar op en het lukte niet. Ik had Bertus een pijnstiller gegeven in de hoop dat hij er wat meer fut van kreeg, maar na een uur moesten we het opgeven. Hij lag in elk geval niet meer in die kuil. We besloten hem 2 dekens op te doen zodat hij het niet kouder zou krijgen en hem een paar uur te laten rusten want hij was helemaal uitgeput.

Een paar uur later kreeg ik telefoon. De situatie was nog steeds ongewijzigd en Bertus lag dus nog steeds. Weer ging ik naar het weiland toe. Het liefst zou ik Bertus hebben opgetild en hem op zijn benen hebben gezet, maar dat is helaas niet mogelijk. Dhr B. wilde al een kraanwagen laten komen, maar ik kon hem ervan overtuigen dat dat echt geen zin had. De kraan zou de 600 kg zware Bertus wel kunnen optillen maar hij zou door de druk van de banden in borst en buik dan toch niet op zijn benen gaan staan. Bertus zou het echt zelf (met onze hulp) moeten kunnen en willen. Wel begon ik me er zorgen over te maken dat Bertus nu al urenlang op dezelfde zijde lag. De bloedvoorziening van de spieren in de bil waarop zijn volle gewicht drukte zou weleens onvoldoende kunnen worden, waardoor het onderste been als het ware verlamd zou raken. (Hetzelfde "dove" gevoel dat je krijgt als je lang met je benen over elkaart zit).

Het omrollen naar de andere zijde klinkt eenvoudig. Ik wilde hem niet over zijn rug draaien omdat ik bang was dat hij dan een draaiing in zijn darmen zou krijgen. Uiteindelijk is het ons gelukt om hem met behulp van een traktor op zijn andere zijde te leggen.

Weer besloten we hem een paar uur op krachten te laten komen. Inmiddels begon ik voorzichtig te vertellen dat als het dan nog niet zou lukken de kansen toch wel erg slecht werden. Hij zou steeds stijver en krachtelozer worden en dan was de kans groot dat het nooit meer zou lukken. Bertus lag ondertussen weer helemaal plat, maar nu op zijn andere zijde. Zijn grote donkerbruine paardenogen hield hij half dicht, en zijn onderlip hing af en trilde, waarbij zijn grote gele paardetanden zijn leeftijd overduidelijk verrieden. Had hij het opgegeven?

Na nog eens te hebben benadrukt dat het straks echt moest lukken omdat we hem anders zouden moeten laten inslapen om verder lijden te voorkomen, reed ik met gemengde gevoelens weg.

Om 16.30uur kreeg ik weer telefoon over Bertus. Nog steeds was hij niet gaan staan. Hoe moeilijk het ook voor iedereen was, we besloten om het nog één keer te proberen maar als het dan nog steeds niet lukte was het onvermijdelijk om hem te laten inslapen. Ik stapte in de auto en reed weer naar het weiland toe.
Al vanuit de verte zag ik een hele groep mensen staan. Het verhaal had natuurlijk als een lopend vuurtje de rondte gedaan. Met tegenzin, omdat ik iets moest gaan doen wat ik eigenlijk helemaal niet wilde, stopte ik de auto... Wat schetst mijn verbazing en blijdschap dat toen ik uit de auto stapte temidden van allemaal glunderende gezichten Bertus zwarte hoofd mij aankeek; en hij stond! Bertus had zichzelf overtroffen.

Previous page: Belevenissen | Next page: Deel 136: Punky: de kat met geluid uit zijn oor