Kerato Conjunctivitis Sicca

Voorbeeld van een oog met KCS.
KCS ofwel Kerato Conjunctivitis Sicca, is een ernstige oogziekte. Specifieker is het een probleem van de klieren bij het oog, die voor de traanproduktie zorgen. Deze ziekte komt relatief veel voor bij honden, maar is zeldzaam bij katten. Bij KCS produceren de traanklieren onvoldoende of zelfs helemaal geen traanvocht.  Dit leidt tot uitdroging van het hoornvlies en de bindvliezen. Hierdoor krijgen vuiltjes en bacteriën vrij spel en zal er een ontsteking van het hoornvlies (keratitis) en de bindvliezen (conjunctivitis) ontstaan. Meerdere oorzaken zijn bekend. Mogelijk is het aangeboren/erfelijk; Bepaalde rassen hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van deze ziekte, waaronder de Teckel/Dashond (langhaar), de Cavalier King Charles Spaniel en de West Highland White Terrier. De traanklieren kunnen beschadigen door een ongeluk, met KCS als resultaat. Een bekende oorzaak is de ouderwets uitgevoerde "cherry eye" operatie waarbij de traanklier in het derde ooglid werd verwijderd. Ook dit leidde tot KCS. Inmiddels zijn er andere technieken om een "cherry eye" te herstellen zonder de traanproductie te beïnvloeden. Verder zijn ontstekingen of tumoren van het traanapparaat ook veroorzakers van KCS. Bepaalde medicijnen kunnen de traanproductie negatief beïnvloeden. Vaak is een oorzaak niet meer te achterhalen.

Symptomen
Meestal zien we een continue slijmerig tot pussige uitvloeiïng van één of beide ogen, rode geïrriteerde bindvliezen en gezwollen oogleden. De ogen zien er wat dof uit en de hond of kat is pijnlijk aan de ogen. Later kan er een blauw-wit troebele verkleuring van het hoornvlies optreden. Bij ernstige gevallen kan deze chronische ontsteking leiden tot een permanente beschadiging van het oog of zelfs tot blindheid! Soms zien we ook dat de neus wat droog en is en korstjes heeft of zelfs wat pussige uitvloeiïng vertoont.

Diagnose
Bij ieder chronisch probleem aan de ogen kan KCS een rol spelen. Met name bij klachten van een chronische of recidiverende conjunctivitis na of ondanks behandeling, moeten we aan mogelijk KCS denken. We kunnen in dergelijke gevallen de traanproductie meten met de Schirmer Tear Test. Hierbij worden stripjes met een kleurstof in de ooglidrand aangebracht, en gemeten hoeveel tranen er gedurende een minuut geproduceerd worden. Is de traanproductie lager dan normaal dan is er een sterke verdenking op KCS. De gevolgen van de uitdroging op het oog worden tijdens de controle ook bekeken; Het hoornvlies kan ernstig beschadigd raken ten gevolge van uitdroging en infectie.

Behandeling
De behandeling is gericht op het zo vochtig mogelijk maken en houden van het oog. Bovendien moet vrijwel altijd een bijkomende infectie behandeld worden. De behandeling is, zeker in het begin, zeer intensief. Indien in het beginstadium van de ziekte deze behandeling goed wordt volgehouden zal vaak op de langere termijn een minder intensieve behandeling nodig zijn. Omdat niet ieders agenda het zelfde schema toelaat moet deze intensieve therapie in overleg gebeuren. Eventuele pussige uitvloeiïng moet goed uitgespoeld worden met fysiologische zoutoplossing vóórdat een zalf of druppel wordt toegediend in het oog. Er zijn 3 basis richtlijnen die bij behandeling van toepassing zijn:

  1. Stimuleren van de traanproductie: 2 maal daags moet het aangetaste oog gezalfd worden met een oogzalf die de traanklieren stimuleert. Soms wordt als aanvulling hierop nog een tweede medicijn voorgeschreven, welke 1 maal daags in de bek moet worden gegeven. Als bijwerking kan het dier door deze laatste medicatie wel gaan speekselen of diarree veroorzaken, in dat geval wordt de dosis verlaagd. 
  2. Infectie bestrijden: Zolang er sprake is van pussige ooguitvloeiïng moet na spoelen ook een antibioticum zalf gegeven worden. Deze wordt 4 x daags in het oog toegediend.
  3. Vochtig houden van het oog: Verdeeld over de dag worden kunsttranen gegeven. De bedoeling is dat indien mogelijk elk uur (of in ieder geval zo vaak mogelijk, liefst niet minder dan 6 keer daags) wordt gedruppeld of gezalfd. Hierin kunnen we variëren naar gelang de mogelijkheden van de eigenaar.

In zeer ernstige gevallen is ook chirurgie nog een mogelijkheid. Echter bij heel weinig dieren is dit een optie, omdat de ziekte dan aan bepaalde kenmerken dient te voldoen. In de realiteit wordt chirurgie slechts in uitzonderlijke gevallen aanbevolen.

Controle
Om het ziekteverloop en de behandeling goed te controleren is het nodig de ogen regelmatig te laten nakijken. De eerste controle wordt na 3 weken gedaan, tenzij al er eerder problemen zijn met de behandeling, of er een verslechtering optreedt. Bij de controle wordt nogmaals de hoeveelheid traanvocht gemeten. Op de dag van dit onderzoek is het belangrijk dat de ogen vooraf niet gezalfd en gedruppeld worden, anders wordt de test beïnvloed.

In de meeste gevallen reageren de dieren erg goed op behandeling indien deze getrouw wordt volgehouden. Over het algemeen reageren katten nog iets beter dan honden. Helaas kan er slechts in enkele gevallen compleet herstel optreden; Bij vrijwel de meeste patiënten zal levenslange behandeling noodzakelijk blijven. Bovendien zullen zij regelmatige controles en aandacht blijven vragen.