Deel 125: Het oudere konijn

Een paar dagen geleden meldde de eigenaar van Marie-Louise zich bij de kliniek. Dit vrouwelijke konijntje was al ruim achtenhalf jaar oud. Haar eigenaar maakte zich een beetje zorgen om Marie-Louise. Ze leek wat kieskeuriger met eten en werd mogelijk wat magerder. Daarnaast was haar huppel ook wat veranderd, het leek alsof ze wat stijf in haar gewrichten was. Marie-Louise was niet meer zo vitaal als een paar jaar geleden. Maar dat was natuurlijk logisch. Zou het mogelijk zijn daar een verklaring voor te vinden? Wat dat betreft zijn de mogelijkheden bij het konijn goed te vergelijken met hond en kat. En net als bij een hoogbejaarde kat of hond was het tijd voor de senioren check van Marie-Louise.

Uiteraard begon die controle met een uitgebreid lichamelijk onderzoek. De weegschaal gaf aan dat Marie-Louise nu 2,5 kilo woog. Net iets meer dan in september toen zij en haar nieuwe maatje voor coccidiose behandeld moesten worden. Die infectie was destijds de schuld van haar nieuwe maatje. Het was nu goed te zien dat Marie-Louise niet verder afgevallen was. Ik keek naar haar ogen, oren, vacht, bespiering en voelde in haar buik naar alle organen. Marie-Louise was op jonge leeftijd al gesteriliseerd, dus eierstokken en baarmoeder waren verwijderd. Daar kon dus weinig mis mee zijn. De voortanden en kiezen inspecteerde ik grondig. Als laatste luisterde ik naar haar hart en longen. Want ook daar kunnen problemen optreden bij het oudere konijn. Maar tot zover was er nog niet veel aan de hand.

Dus gingen we over naar het volgende onderdeel van de senioren check, het bloedonderzoek. Bloed prikken bij het konijn is niet zo moeilijk. Het bloedvat ligt aan de oppervlakte van de achterpoot en is goed aan te prikken. Het enige probleem is die dikke vacht over dat bloedvat. Daar loopt menig scheerapparaat op vast. Wij rolden Marie-Louise in een handdoek en strekten haar achterpoot. Met een kleine haartrimmer werd een stukje vacht weggeschoren en lag het bloedvat goed in het zicht. Een halve milliliter bloed was voldoende voor het bepalen van de belangrijkste bloedwaarden. Tien minuten later hadden we een uitslag. En ook die viel gunstig uit. De hoeveelheid suiker en eiwit in haar bloed waren prima. En ook de lever- en nierwaarden waren goed. De waarden waren bijna hetzelfde als die van het eerste bloedonderzoek van Marie-Louise, in 2001, tijdens haar sterilisatie. Dat was dus een opsteker voor het baasje van Marie-Louise.

Het laatste onderdeel van de senioren check was een urine onderzoek. Het was nog niet gelukt om urine op te vangen. Maar aangezien konijnen net zo zindelijk kunnen zijn als katten, kon de kattenbak gevuld worden met Katkor. Katkor is een plastic korrel waar de urine langs loopt. Zo is het urine onderzoek makkelijk uit te voeren. In de urine konden we nog kijken naar de concentratie, de hoeveelheid eiwit en de hoeveelheid kalk. Als er namelijk iets zou veranderen aan die waarden zou dat alsnog kunnen duiden op een probleem met bijvoorbeeld de nieren.

Voor Marie-Louise pakte de senioren check goed uit. Bij haar werden geen afwijkingen gevonden. Naast wat stijve gewrichten was Marie-Louise nog zo gezond als een vis. In overleg met het baasje van Marie-Louise besloten we om haar tijdelijk een kuur pijnstillers te geven om te kijken of we die stijfheid iets konden verbeteren. Zou ze daar beter op bewegen dan mocht ze de pijnstillers de rest van haar leven krijgen. Eigenlijk net zoals we dat doen bij een hond of kat met gewrichtspijn.

Het had echter gekund dat we afwijkingen hadden gevonden. Bij oudere konijnen, konijnen van 5 jaar en ouder (afhankelijk van het ras), kun je namelijk van alles tegenkomen. Zo komen gebitsproblemen meer voor als een konijn ouder wordt. De kiezen kunnen aangetast worden door een ontsteking. Ze gaan pijn doen. Door het ontlasten van de pijnlijke kies slijt deze niet meer goed af en ontstaan er haakjes die in de wangen of tong prikken en nog meer pijn doen. Een van de eerste veranderingen bij deze konijnen is dat ze vermageren. Sommige konijnen eten wel continu door, dus ze houden hun baasjes goed voor de gek. Maar omdat ze langer doen over het eten, vallen ze af. Een ouder konijn met gebitsproblemen zal dan ook regelmatig naar de dierenarts moeten voor het bijslijpen van de kiezen.

Ook zien we nierproblemen bij oudere konijnen. Een nierprobleem opsporen bij het konijn vraagt om alle kennis en kundigheid van een dierenarts. Het is namelijk niet zo eenvoudig als bij de hond en de kat. De symptomen zijn vaag en passen bij zoveel andere aandoeningen. Konijnen met nierproblemen vermageren en drinken vaak veel. Sommigen vallen om, omdat hun spieren niet meer zo sterk zijn. Je zou dan direct kunnen denken aan een zenuwaandoening of een parasitaire infectie. Het grootste verschil met de hond en de kat is dat een konijn met nierproblemen afwijkende nierwaarden in het bloed kan hebben, maar het hoeft niet. De urine is vaak slecht geconcentreerd, wat soms het enige aanknopingspunt is. Maar ook konijnen die altijd al veel drinken concentreren hun urine slecht. Bij veel van die twijfelgevallen brengen röntgenfoto’s uitkomst. Bij een verdenking van nierproblemen bij een konijn met normale bloedwaarden is dat dan ook het volgende wat ik doe. Op de foto zijn soms afwijkende nieren te zien, maar ook soms botafwijkingen. Die ontstaan door een probleem met de kalkafvoer door de nieren.

Een ander vaak gezien probleem is overgewicht. Er zijn nogal wat oudere konijnen met te veel vet. De meeste eigenaren beredeneren het als “dan heeft ze een extraatje voor als ze ziek wordt.” Maar niets is minder waar. Een konijn met overgewicht komt eerder in de problemen als ze een dag niet eet. Net zoals een te zware hond of kat die een dag niet eet. Dat heeft ermee te maken dat de vetreserve aangesproken wordt bij het zieke konijn. Dat vet gaat naar de lever om verpakt te worden voor transport naar de andere organen. Voor dat verpakken zijn eiwitten en vitamines nodig. Een konijn dat niet eet heeft een tekort aan eiwitten en vitamines. Daardoor blijft het vet in de lever achter. Bij een konijn met overgewicht neemt de hoeveelheid vet in de lever sneller toe en zal de lever veel eerder in de problemen komen. Daarnaast zit het extra vetlaagje ook bij gezonde konijnen in de weg. Denk maar eens aan het opeten van de nachtkeutels. Met een driedubbele onderkin en hangende buik gaat dat een stuk moeilijker. Konijnen met overgewicht hebben nogal eens de nachtkeutels in hun vacht plakken. Verder zullen konijnen met overgewicht minder bewegen, waardoor hun voetzolen kunnen gaan ontsteken. Afvallen is dan de enige remedie. En ook daarin is een rol weggelegd voor de dierenarts.

De gezondheid van het konijn, jong en - zeker ook - oud, is dus heel belangrijk. Voor het oudere konijn hebben we genoeg middelen om te controleren of het dier gezond is. Dat begint thuis met het gewicht van je dier. Daarnaast kun je bij de dierenarts terecht voor een senioren check, waarbij het lichamelijk onderzoek gecombineerd wordt met een bloedonderzoek en een urine-onderzoek.

Vraag er eens naar bij de volgende enting!

Stijn Peters, dierenarts